Waarom hebben zoveel mensen tegenwoordig tandproblemen? Terwijl we meer poetsen dan ooit
We leven in een tijd waarin bijna iedereen dagelijks poetst, flost, mondwater gebruikt en regelmatig naar de tandarts en mondhygiëniste gaat. Toch lijken tand- en tandvleesproblemen alleen maar toe te nemen. Kinderen krijgen steeds vaker een beugel (Ik had er zelf ook jaren één). Volwassenen kampen met terugtrekkend tandvlees, gevoelige tanden, ontstekingen of kiezen die nauwelijks nog ruimte hebben…
En wij..wij krijgen vaak dezelfde vragen:
“Waar poetsen jullie dan mee?”
“Gebruiken jullie geen fluoride?”
“Waarom poetsen jullie kinderen alleen met een tandenborstel en wat water onder de douche?”Misschien nog opvallender: waarom zien hun tanden er dan sterk, wit en gezond uit? (oma verbaasd zich er altijd over)
Volgens Weston A. Price (tandarts) begint mondgezondheid niet bij tandpasta, maar bij voeding, ontwikkeling en leefstijl. Hij reisde tussen 1930-40 de wereld over om traditionele volkeren te bestuderen die nauwelijks toegang hadden tot tandartsen of moderne mondverzorging. Wat hij ontdekte was anders dan dat je zou denken…
Overal waar mensen hun traditionele voeding aten, zag hij brede gezichten, rechte tanden, sterke kaaklijnen en…vrijwel geen gaatjes
En dat zonder elektrische tandenborstels, fluoride of mondwater. En ze gingen ook niet ieder kwartaal naar de tandarts of mondhygiënist.
Om het nog even bij de kinderen te houden…
Ruimte tussen de tanden bij kleine kinderen is juist gezond. 
In werkelijkheid is dit vaak juist een teken dat de kaak zich goed ontwikkelt. Een kindergebit hoort eigenlijk ruimte te hebben. Waarom?
Omdat er later nog grotere volwassen tanden door moeten komen.
Wanneer een kaak breed en goed ontwikkeld is hebben tanden ruimte, groeien kiezen beter door, ontstaan minder snel scheve tanden en blijven luchtwegen vaak beter open
Tegenwoordig zien we juist steeds vaker smalle kaken en tanden die letterlijk op elkaar gepropt staan. (zoals bij mij, Gia. Mijn verstandskiezen zitten ook onder mijn gewone kiezen omdat ze gewoonweg geen ruimte hebben in mijn kaak om door te kunnen komen.) Dat is volgens veel onderzoekers niet alleen genetisch.
De ontwikkeling van de kaak begint al bij een baby
De vorm van het gezicht en de kaak ontstaat niet pas wanneer een kind tanden krijgt. De basis wordt al gelegd tijdens de zwangerschap, tijdens borstvoeding en daarna tijdens de eerste jaren van groei.
En dit is dus ook de reden waarom ik een paar jaar geleden een zwangerschapsprogramma heb gemaakt, omdat de voorbereiding op een zwangerschap mega belangrijk is. Borstvoeding speelt hierin vervolgens ook een belangrijke rol. Niet alleen vanwege de voedingsstoffen, maar ook door de beweging van de kaak en tong tijdens het drinken. Een baby gebruikt hierbij veel meer spieren dan bij een fles.
Daarnaast heeft het lichaam bouwstoffen nodig om sterke botten, tanden en een brede kaak te ontwikkelen.
Traditionele voeding bevatte daar vroeger veel van. Denk aan goede eieren, roomboter van grasgevoerde koeien, vet vlees, orgaanvlees, bottenbouillon, rauwe melkproducten, vis en schaal- en schelpdieren.
Volgens Weston A. Price waren juist deze voedingsmiddelen uitzonderlijk rijk aan vetoplosbare vitamines zoals A, D en wat hij toen “Activator X” noemde, tegenwoordig vooral gekoppeld aan vitamine K2.
Waarom zijn deze stoffen zo belangrijk?
Omdat tanden levende structuren zijn. Net als botten worden ze voortdurend opgebouwd, onderhouden en beschermd door het lichaam. Voor sterke tanden is dus niet alleen calcium nodig, maar vooral ook het vermogen van het lichaam om mineralen goed te gebruiken en op de juiste plek in te bouwen.
Vitamine A zoals uit lever speelt een belangrijke rol bij:
- groei en ontwikkeling van botten en tanden
- slijmvliezen en tandvlees
- weerstand en ontstekingsreacties
Vitamine D (zon en dierlijke producten) helpt bij:
- opname van calcium en fosfor
- botaanmaak
- ontwikkeling van de kaak
- werking van het immuunsysteem
En vitamine K2 lijkt vooral belangrijk te zijn voor het “sturen” van mineralen naar de juiste plek in het lichaam. Dus richting tanden en botten, in plaats van zachte weefsels.
Daarnaast bevatten dierlijke voedingsmiddelen vaak collageen, gelatine, zink, koper, hoogwaardige eiwitten en natuurlijke mineralen. Dit zijn allemaal stoffen die betrokken zijn bij herstel, groei en het laag houden van ontstekingen. Dat laatste wordt vaak vergeten.
Want tandvleesproblemen gaan niet alleen over bacteriën in de mond. Het lichaam moet ook voldoende voedingsstoffen hebben om ontstekingen te reguleren, weefsel te herstellen en een sterke mondbarrière te behouden.
Misschien is dat ook waarom veel traditionele volkeren nauwelijks last hadden van chronisch ontstoken tandvlees, terwijl zij vaak helemaal geen moderne mondverzorging gebruikten.
Wat daarnaast interessant is: traditionele voeding was meestal niet alleen voedzaam, maar ook veel harder en vezelrijker qua structuur. Mensen moesten meer kauwen. Dat stimuleert de ontwikkeling van de kaak, de spieren van het gezicht en zelfs neusademhaling.
Vandaag de dag bestaat voeding vaak uit zachte, sterk bewerkte producten die weinig kauwkracht vragen. Kinderen eten steeds minder voeding waar echt op gewerkt moet worden.
Dat betekent overigens niet dat alles wat niet lokaal groeit ineens “slecht” zou zijn. Wij eten zelf bijvoorbeeld ook wel eens een banaan of avocado. Het verschil zit hem veel meer in de basis van het voedingspatroon.
Een avocado is nog steeds een natuurlijk product dat het lichaam voedingsstoffen geeft. Dat is iets totaal anders dan een voedingspatroon dat grotendeels bestaat uit ultra bewerkte fabrieksproducten met geraffineerde oliën, suikers, smaakstoffen en vulmiddelen.
Hetzelfde geldt voor suiker.
Wij geloven niet dat iemand ongezond wordt van een stuk zelfgemaakte taart na een voedzame maaltijd. Context maakt verschil. Het probleem ontstaat eerder wanneer het lichaam voortdurend gevuld wordt met producten die calorieën leveren, maar weinig echte bouwstoffen bevatten.
En juist dat zag Weston A. Price overal terug tijdens zijn reizen. Zodra traditionele voeding werd vervangen door moderne, sterk bewerkte producten, veranderde niet alleen de algemene gezondheid, maar ook letterlijk de vorm van het gezicht, de kaak en het gebit van de volgende generatie.
Toen ik het boek las vond ik het zo leuk om alle foto’s te zien en daarbij de teksten te lezen. Ik wil er in de deze blog een aantal delen!
Zwitserland: brede gezichten in afgelegen bergdorpen
Weston A. Price reisde de hele wereld rond maar omdat wij zelf in een dergelijk dorpje hebben gewoond vind ik dit zo’n mooi voorbeeld. In afgelegen Zwitserse bergdorpen zag Weston A. Price mensen met opvallend brede gezichten en rechte tanden. Hun voeding bestond grotendeels uit rauwe melk, boter, kaas en zuurdesembrood van lokaal graan. De kids speelde vooral buiten op blote voeten in het ijskoude bergwater, (zonder zonnebrandcreme 😉)
De kinderen hadden vaak prachtige brede tandbogen met ruimte voor alle tanden. Toen moderne voeding zijn intrede deed veranderde dit snel. Families die overstapten op witte bloem, jam, suiker en fabrieksproducten kregen binnen één generatie smallere gezichten en schevere tanden.
Price fotografeerde zelfs families waarbij je het verschil direct kon zien tussen broers en zussen die traditioneel aten en kinderen die opgroeiden met moderne voeding.
Schotland en de afgelegen eilanden
Ook in Schotland en op afgelegen eilanden zag hij een bijzonder patroon. Mensen leefden hier traditioneel op voeding uit zee, haver en dierlijke producten. Totaal anders dus dan in Zwitserland, maar wel opnieuw een dierlijke basis.
Vis, schaaldieren en orgaanvlees speelden een belangrijke rol in hun voeding. Ondanks het ruige klimaat zag hij sterke lichamen, brede gezichten en vrijwel geen tandbederf. Maar zodra moderne producten beschikbaar werden, veranderde ook hier de mondgezondheid snel. Kinderen kregen smallere kaken, tanden stonden minder recht en gaatjes kwamen ineens veel vaker voor.
Noordelijke volkeren die leefden op vis en dierlijk vet
Misschien wel het meest indrukwekkend vond Weston A. Price de noordelijke kustvolkeren die leefden op vis, orgaanvlees en dierlijke vetten.
Hun voeding bevatte enorme hoeveelheden voedingsstoffen uit zee. Ondanks extreme omstandigheden hadden zij vaak sterke tanden en krachtige gezichten.
Toen ook hier moderne voeding verscheen, zag hij opnieuw hetzelfde gebeuren: meer gaatjes, smallere gezichten, minder ruimte voor tanden en veranderende schedelvormen bij kinderen En dat vaak al binnen één generatie.
Mondgezondheid gaat dus over veel meer dan poetsen
Natuurlijk geloven wij dat goede mondhygiëne belangrijk is. Maar het lichaam bouwt tanden van binnenuit op. Een tand leeft niet los van de rest van het lichaam. Een slechte adem? Dit komt ook vaak van binnen uit, net als scheve tanden, een te smalle kaak, ontstekingen in de mond en gaatjes.
Misschien moeten we daarom weer meer gaan kijken naar: voeding voor én tijdens zwangerschap, borstvoeding en het dieet van moeder in deze tijd, voedingsdichte maaltijden, voldoende kauwen, neusademhaling, mineraalrijke voeding, zonlicht en leefstijl. Want hoe modern onze mondverzorging ook geworden is, de basis van sterke tanden is nog steeds traditioneel van aard.
Daarbij scheelt het heel wat ‘troep’ wat ons betreft niet nodig is. Conventionele tandpasta's bevatten vaak een mix van synthetische chemicaliën, die bedoeld zijn om tandplak te verwijderen, gaatjes te voorkomen en de adem te verfrissen.
Even een greep uit de gewone tandpasta ingrediënten lijst:
1. Fluoride: Hoewel fluoride effectief is gebleken (tot een bepaalde hoogte) is in het voorkomen van tandbederf, is er een discussie over de veiligheid ervan. Overmatige inname van fluoride kan leiden tot fluorose (verkleuring van de tanden) en andere gezondheidsproblemen, vooral bij kinderen.
2. SLS (Sodium Lauryl Sulfate): SLS is een schuimmiddel dat in veel tandpasta's wordt gebruikt. Het kan de mond irriteren en is in verband gebracht met aften (zweertjes).
3. Triclosan: Een antibacterieel middel dat in sommige tandpasta's wordt gebruikt, maar dat in verband is gebracht met hormonale verstoringen en antibioticaresistentie.
4. Kunstmatige Zoetstoffen en Kleurstoffen: Ingrediënten zoals saccharine, aspartaam en kunstmatige kleurstoffen, kunnen allergische reacties veroorzaken en worden in verband gebracht met verschillende gezondheidsproblemen.
Niet perse iets waarvan ik denk, dit wil ik dagelijks, 2x per dag in mijn mond hebben… Dus ik ben verder gaan zoeken en verschillende dingen gaan testen.
Hoe wij het nu al jaren zelf doen
Wij poetsen zelf onze tanden bijna dagelijks, maar niet overdreven vaak. Dus niet standaard 2 tot 3 keer per dag, en ook niet direct na een maaltijd.
Veel mensen denken juist dat direct poetsen na het eten goed is, maar na een maaltijd is het glazuur tijdelijk zachter door zuren en bacteriële activiteit in de mond. Zeker na zure voeding of fruit kan hard poetsen direct daarna het glazuur juist extra belasten. Daarom wachten wij liever even of spoelen we simpelweg met water. Wij vinden voeding uiteindelijk belangrijker dan constant “wegpoetsen”.
Daarnaast proberen we de mond zoveel mogelijk zijn natuurlijke balans te laten behouden. Speeksel heeft namelijk ook een belangrijke functie bij het beschermen van tanden en tandvlees. Dit is dus ook een reden waarom we geen mondwater gebruiken.
Wij gebruiken een handgemaakte tandenborstel uit Europa met dierenhaar en ondanks deze wat harder is dan de meeste tandenborstels vinden wij ze super fijn en we poetsen heel licht..hard boenen is echt niet nodig 😊 Bekijk hier de kinder- en volwassen houten tandenborstels met dierenhaar.
Ik (Gia) poets zelf samen met de kinderen eigenlijk zonder tandpasta, alleen wat water. Soms spoel ik mijn mond met zeezout. Een tijd lang heb ik een eigen kokosrecept gemaakt en daarmee gepoetst, maar uiteindelijk wilde ik testen hoe het zou gaan zonder. Eerlijk gezegd merk ik zelf geen verschil. Behalve dat ik die kokos niet meer hoef uit te spugen in de prullenbak 😅
Virgil is daarin anders. Hij vindt de smaak van tandpasta juist lekker, terwijl ik er misselijk van word. Hij wilde daarom graag een “echte” tandpasta gebruiken, maar dan wel op natuurlijke basis en zonder ingrediënten waar wij ons niet prettig bij voelen. Na lang zoeken kwam hij uiteindelijk uit op deze variant die goed aansloot bij wat wij belangrijk vinden én in glas! Love it! Dus voor alle liefhebbers die toch graag een tandpasta willen gebruiken, deze is heel fijn.
En voor de duidelijkheid: dit is simpelweg hoe wij het zelf doen. Niet omdat we denken dat iedereen exact hetzelfde moet doen, maar omdat we geloven dat mondgezondheid vooral van binnenuit begint én omdat we al zoveel positieve berichten van anderen hebben terug gehoord nav de tandenborstels én de tandpasta.
Wil je zelf tandpasta maken en proberen? Dan delen we hier ook ons oude recept en de uitleg erbij, super simpel!
Liefs Gia
Ps. Voor vragen/opmerkingen mag je ons altijd een DM sturen. We krijgen dagelijks veel berichten, soms duurt het een aantal dagen voordat we antwoorden.